หน้าแรก » ความเชื่อ “แม่ซื้อ” เทวดาคุ้มครองเด็กทารก ตามตำนานโบราณไทย

ความเชื่อ “แม่ซื้อ” เทวดาคุ้มครองเด็กทารก ตามตำนานโบราณไทย

แม่ซื้อ

คุณพ่อ คุณแม่หลายท่าน อาจจะเคยได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับ แม่ซื้อ กันมาแล้วบ้าง เชื่อกันว่า เป็นเทวดาที่คอยปกป้องคุ้มครองเด็กทารก มีหลายครั้งที่ลูกของเราจะร้องไห้อย่างไม่มีเหตุผลอยู่บ่อยครั้ง บางทีก็ร้องไห้แทบจะทุกชั่วโมง จนเราไม่ได้พักผ่อนเลย ตามความเชื่อของคนไทยโบราณ เชื่อว่า เด็กทุกคนที่เกิดมา จะต้องมีแม่ซื้อประจำวันเกิดคอยดูแล เพื่อไม่ให้เด็กเจ็บไข้ได้ป่วย แล้วแม่ซื้อเป็นใคร มีความสำคัญอย่างไร มีความเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมและความเชื่อของคนไทยอย่างไร Ruay 9 มีคำตอบมาให้แล้ว

แม่ซื้อ ทำให้เด็กร้องไห้

แม่ซื้อคืออะไร?

คนโบราณเชื่อว่า แม่ซื้อ เป็นผู้สร้างเด็ก และ ส่งเด็กเข้าไปในครรภ์ของมารดา หากว่าเด็กเกิดมาน่ารัก ก็จะอยากได้เด็กกลับคืนไป โดยการทำให้เด็กป่วยจนตาย เป็นสาเหตุที่ทำให้เด็กร้องไห้ไม่ยอมหยุดนั่นเอง คนไทยจึงมีค่านิยมในการป้องกันไม่ให้ผีนำตัวเด็กไปได้ เช่น

เด็กกำลังร้อง โรคโคลิค
  • ชมว่า เด็กคนนี้ทำไมหน้าตาน่าเกลียดแบบนี้ เป็นการหลอกแม่ซื้อให้เชื่อว่า เด็กคนนี้ไม่น่ารัก
  • ทำพิธีร่อนกระด้ง ซึ่งไม่ค่อยมีเหลืออยู่แล้วในปัจจุบัน
  • นำยันต์ไปติดไว้ที่เปลเด็ก เพื่อป้องกันผีแม่ซื้อ

ในทางการแพทย์ ถือว่าเด็กน่าเป็น โรคโคลิค (BABY COLIC) มักร้องไห้อยู่เป็นประจำและหนักมาก โดยเฉพาะตอนกลางคืน ทำให้ผู้ใหญ่หลายคนคิดว่า เด็กเห็นผี หรือ กำลังถูกแม่ซื้อหยอกล้ออยู่

โรคโคลิค

อาการของเด็กทารกที่ร้องบ่อย อายุตั้งแต่ 3 สัปดาห์ ถึง 3 เดือน เด็กจะร้องนาน ร้องจนตัวงอ และ ชอบร้องไห้ในตอนกลางคืน ทำให้พ่อแม่เกิดความเครียดและวิตกกังวลมาก สมัยก่อน เรียกว่า ‘โรคร้องร้อยวัน’ เกิดจากการที่เด็กรู้สึกปวดท้อง ไม่สบายท้อง

พิธีร่อนกระด้ง

เรียกอีกอย่างคือ ‘พิธีกรรมผอกเด็กการฮ่อนกระด้ง’ เป็นพิธีการเรียกขวัญเด็กของชาวอีสาน จะทำการปูผ้าขาวลงบนกระด้ง แล้ววางเด็กลงบนผ้าขาว ก่อนจะเสกคาถาทำพิธี หากเป็นเด็กผู้หญิง จะเอาอุปกรณ์เย็บผ้าวางลงบนกระด้ง เชื่อว่า ทำให้เด็กเป็นคนเรียบร้อย มีความเป็นแม่บ้าแม่เรือน แต่ถ้าเป็นเด็กผู้ชาย จะเอาอุปกรณ์การเรียนวางไว้ เพื่อให้โตมาเป็นเจ้าคนนายคน

ยันต์เปลเด็ก

ยันต์ที่ใช้ติดบนเปลเด็ก จะใช้ ‘ผ้ายันต์ท่านท้าวเวสสุวัณ’ มหายักษ์ตนหนึ่งใน รามเกียรติ์ เป็นเทพอสูรฝ่ายดี ที่คุ้มครองพระพุทธศาสนา มีวิชากำจัดภูตผีปีศาจอาถรรพ์ทั้งหลาย และเป็นยอดทางมหาลาภด้วย

แม่ซื้อประจำวันเกิด

แม่ซื้อประจำวันเกิด วันอาทิตย์ถึงวันอังคาร
  • แม่ซื้อประจำเด็กเกิดวันอาทิตย์ ชื่อว่า “วิจิตรมาวรรณ” มีหัวเป็นสิงห์ มีผิวกายสีแดง อาศัยอยู่บนจอมปลวก
  • แม่ซื้อประจำเด็กเกิดวันจันทร์ ชื่อว่า “วรรณนงคราญ” บางตำราว่า ชื่อ “นางมัณพนานงคราญ” มีหัวเป็นม้า มีผิวสีขาวนวล อาศัยอยู่ในบ่อน้ำ
  • แม่ซื้อประจำเด็กเกิดวันอังคาร ชื่อว่า “ยักษบริสุทธิ์” มีหัวเป็นมหิงสา (ควาย) ผิวกายสีชมพู อาศัยอยู่ที่ศาลเทพารักษ์
แม่ซื้อประจำวันเกิด วันพุธถึงวันเสาร์
  • แม่ซื้อประจำเด็กเกิดวันพุธ ชื่อว่า ”สามลทัศ” บางตำราว่า ชื่อ “นางสมุทชาต” มีหัวเป็นช้าง ผิวกายสีเขียว อาศัยอยู่ที่ต้นพระศรีมหาโพธิ
  • แม่ซื้อประจำเด็กเกิดวันพฤหัสบดี ชื่อว่า “กาโลทุกข์” มีหัวเป็นกวาง มีผิวกายสีเหลืองอ่อน อาศัยอยู่ที่สระน้ำหรือบ่อน้ำใหญ่
  • แม่ซื้อประจำเด็กเกิดวันศุกร์ ชื่อว่า “ยักษ์นงเยาว์” มีหัวเป็นโค ผิวกายสีฟ้าอ่อน อาศัยอยู่ที่ต้นไทรใหญ่
  • แม่ซื้อประจำเด็กเกิดวันเสาร์ ชื่อว่า “เอกาไลย์” มีหัวเป็นเสือ ผิวกายสีดำ ทุกตนทรงอาภรณ์ (เสื้อผ้า) สีทอง อาศัยอยู่ที่ศาลพระภูมิ

พิธีรับขวัญทารกของแต่ละภาค

ภาคเหนือ : เทวดาแม่ซื้อ

เทวดาแม่ซื้อ

สำหรับภาคเหนือ มีความเชื่อว่า ‘แม่ซื้อ’ เป็นเทวดาที่คอยปกป้องคุ้มครองเด็กแรกเกิด ซึ่งจะมีทั้งหมด 7 นาง แต่ละนางมีชื่อเรียกและการแต่งกายที่คล้ายคลึงกัน โดยจะประจำอยู่ในแต่ละวัน

ภาคกลาง : พิธีบำบัดพิษแม่ซื้อ

พิธีบำบัดพิษแม่ซื้อ

ผู้ทำพิธีจะทำบัตรขึ้นมาหนึ่งใบ ในบัตรจะใส่ของกินต่างๆ ไป เช่น ข้าว น้ำ ขนม เป็นต้น และ ตุ๊กตาดินรูปผู้หญิงนั่งพับเพียบ ประคองเด็กอยู่บนตัก เมื่อเจ้าภาพทำพิธีเสร็จ จะหักหัวตุ๊กตาให้หลุดออก เพื่อให้แม่ซื้อนำไปเล่นแทน เชื่อว่า ช่วยไม่ให้แม่ซื้อมารบกวนได้อีก

ภาคอีสาน : พิธีร่อนกระด้ง

พิธีร่อนกระด้ง

เป็นการนำเด็กทารกใส่ในกระด้งร่อน แล้วกล่าวว่า “สามวันลูกผี สี่วันลูกคน ลูกของใคร ใครเอาไปเน้อ” แล้วพ่อแม่ของเด็ก ก็จะมารับว่าเป็นลูกของตน คนทำพิธีส่งเด็กคืนให้ เพื่อให้แม่ซื้อรับรู้ว่า เด็กคนนั้นเป็นลูกคน และ จะไม่มารบกวนอีก

ภาคใต้ : พิธีทำแม่ซื้อ หรือ พิธีเสียแม่ซื้อ­

พิธีทำ แม่ซื้อ หรือ พิธีเสียแม่ซื้อ

เป็นพิธีกรรมที่ทำ เพื่อเสริมความเป็นสิริมงคลให้กับตัวเด็ก ได้รับการดูแลเป็นอย่างดีจากแม่เลี้ยง มักจะทำพิธีนี้ขึ้นในวันเกิดของเด็ก หากเป็นวันข้างขึ้น ให้ใช้วันคี่ ข้างแรม ให้ใช้วันคู่

แม่เด็กอุ้มเด็ก แม่ซื้อ

สรุป

ความเชื่อเรื่อง แม่ซื้อ เป็นวัฒนธรรมพื้นบ้านอย่างหนึ่งของคนไทย เวลาที่เด็กร้องไห้หนักๆ โดยเฉพาะตอนกลางคืน เชื่อกันว่า แม่ซื้อต้องจะมาเอาตัวเด็กไป หรือ เด็กเห็นผี นั่นเอง โดยเด็กทุกคน จะมีแม่ซื้อประจำวันเกิดเป็นของตัวเอง หากไม่อยากให้แม่ซื้อเอาเด็กไป มีการทำพิธีรับขวัญเด็ก ซึ่งก็จะแตกต่างไปตามวัฒนธรรมของแต่ละภาค

ในทางการแพทย์ ได้ออกมาบอกว่า หากเด็กร้องไห้หนักๆ ในช่วง 3 สัปดาห์ ถึง 3 เดือน หมายความว่า เด็กเป็นโรคโคลิค ที่มีอาการไม่สบายท้อง ทำให้เด็กร้องไห้หนักมาก ไม่มีการรักษาเฉพาะสำหรับภาวะโคลิก เนื่องจากยังไม่ทราบสาเหตุแน่นอน แต่ถ้าเด็กร้องไห้ติดต่อกันนานเกินไป แนะนำให้ไปพบแพทย์ เพื่อตรวจหาอาการเจ็บป่วยอื่นๆ

ขอบคุณภาพบางส่วนจาก Museum Thailand

บทความแนะนำ